Hoe de wereld zijn scholen weer opent

Hoe de wereld zijn scholen weer opent

Heropening scholen Wereldwijd proberen landen hun schoolsysteem na maanden van sluiting aan de praat te krijgen. De aanpak varieert en hangt ook samen met de mate waarin de pandemie onder controle is. Van eigen verantwoordelijkheid in Zweden tot mondkapjes in Noordrijn-Westfalen.

In Nederland zijn de scholen in de regio Noord sinds maandag weer volledig open. Basisschoolleerlingen hoeven geen afstand tot elkaar te houden en ook niet tot de juf of meester. Kleuters mogen bij neusverkoudheid gewoon naar school (en jongere kinderen naar de buitenschoolse opvang). Op de middelbare school houden leerlingen wel anderhalve meter afstand tot de leraar, maar tot elkaar hoeft dat niet meer. Verder gelden de basisregels: vaak handen wassen, bij klachten thuisblijven en volwassenen houden afstand.

Ook elders in de wereld gaan de scholen weer open. Soms onder strenge voorwaarden (Duitsland) of juist in relatief grote vrijheid (Zweden). Maar welke aanpak ook gekozen wordt, discussie lijkt ook buiten Nederland nooit ver weg.

Duitsland


In Duitsland verschillen de regels voor het dragen van maskers in scholen van deelstaat tot deelstaat. Voor scholieren in Noordrijn-Westfalen (NRW), de deelstaat met de grootste bevolking, gelden de strengste regels. Het schooljaar is er vorige week weer begonnen, met onderwijs in levenden lijve. Op alle scholen hoger dan de basisschool moet men een mond- en neusmasker op. Niet alleen in de gang, de kantine en op het schoolplein, maar ook in de klas, zeker tot eind augustus. Een aantal ouders is een proces tegen de mondkapjesplicht op scholen begonnen.

NRW, dat aan Nederland grenst, is de deelstaat met het hoogste aantal bevestigde coronabesmettingen (circa 55.000 in totaal).

In Berlijn zijn de scholen open, met verplicht mondkapjes in de gangen en kantines, maar niet in de klas. Sommige Berlijnse scholen hebben niettemin op eigen houtje besloten ook in de klas een masker verplicht te stellen – op aandringen van ouders of om docenten uit risicogroepen te beschermen.

De eerste Duitse deelstaat waar de scholen weer open gingen was Mecklenburg-Vorpommern, in het noordoosten, op 3 augustus. Na vier dagen moesten twee scholen alweer dicht, omdat er besmettingen waren vastgesteld. Omdat afstand houden vaak niet mogelijk is, delen scholen in sommige deelstaten de scholieren in ‘cohorten’ in: binnen die groep kunnen de leerlingen met elkaar contact hebben, erbuiten niet. Dat maakt het makkelijker om bij een besmetting meteen maatregelen te nemen, een bepaald cohort te isoleren en te laten testen, zonder meteen de hele school te hoeven sluiten.

België


In België beginnen de scholen weer op 1 september. Vrijdag werd besloten dat kinderen op lagere en middelbare scholen dan gewoon naar school zullen gaan. Op lagere scholen gaan kinderen vijf dagen per week naar school, uitgaande van een laag besmettingsrisico.

Voor middelbare scholen hangt het af van kleurcodes die de ernst van de pandemie aanduiden. In eerste instantie zal code geel gelden: leerlingen moeten een mondkapje dragen. Bij een ‘acute pandemiesituatie’ in een gemeente worden de maatregelen strenger. Zo worden bij code oranje de hogere leerjaren gesplitst: de ene week komt de ene helft naar school, de andere week de andere.

Hindernis in België is de complexe bestuursstructuur. Elke taalgemeenschap heeft een eigen schoolsysteem en minister van Onderwijs. Dat het niet eenvoudig is de maatregelen grotendeels gelijk te houden, bleek al aan het begin van de coronacrisis: Franstalig België wilde toen liever de scholen sluiten, terwijl de Vlamingen daar tegen waren.

Het idee is nu dat de kleurcode lokaal wordt bepaald. De verantwoordelijke minister van Onderwijs moet dat vervolgens goedkeuren of de knoop doorhakken.

Spanje


La vuelta al cole, zo wordt in het Spaans de jaarlijkse terugkeer naar school genoemd. Normaal gesproken een dag waar vele leerlingen én ouders na een zomervakantie van drie maanden naar uitzien. Dit jaar is dat verlangen nog veel groter in het land waar alle scholen op woensdag 11 maart abrupt sloten voor hun tien miljoen leerlingen.

Zo voortvarend als die sluiting verliep, zo twijfelachtig zijn de voornemens de schooldeuren op 10 september weer te openen. Anderhalve maand geleden werden daarvoor allerlei protocollen opgesteld, maar die hielden geen rekening met de flink oplaaiende pandemie van nu.

Aan het einde van de maand gaat de nationale regering met de autonome regio’s in overleg. Spanje probeert nadrukkelijk te leren van ervaringen in andere landen. Daarbij wordt het Duitse model als te volgen voorbeeld gezien. Duitsland is net als Spanje verdeeld in deelstaten met grote verschillen waar het gaat om de hevigheid van uitbraken. Madrid gelooft eveneens in het idee dat schoolklassen zo min mogelijk contact met elkaar moeten hebben, zodat bij een positief geval maar een beperkte groep hoeft te worden geïsoleerd.

Met het creëren van deze ‘bubbels’ van maximaal 25 leerlingen in het lagere onderwijs krijgen de kinderen meer bewegingsvrijheid. Ze hoeven onderling maar een meter afstand te houden en mondkapjes zouden achterwege kunnen blijven.

Lees ook:‘De situatie in het onderwijs wordt zo simpel voorgesteld’

Zweden


In Zweden zijn de lagere en middelbare scholen tijdens de pandemie nooit dichtgegaan, behalve voor leerlingen van zestien jaar en ouder. Maar ook die scholieren kunnen sinds vorige week weer naar school. Hoe dat precies vorm krijgt, bepalen gemeenten en scholen zelf. Sommige gemeenten dringen er bijvoorbeeld bij scholen op aan om later op de ochtend te beginnen, zodat scholieren niet tijdens de spits in het openbaar vervoer zitten.

De heropening van de hoogste klassen van de middelbare school vindt plaats in dezelfde sfeer die het Noord-Europese land eerder zowel lof als kritiek bracht: de eigen verantwoordelijkheid van mensen staat voorop. Handen wassen, afstand houden en zo veel mogelijk buitenactiviteiten houden, behoren tot de kern van het overheidsadvies aan Zweedse scholen en scholieren.

Anders Tegnell, de baas van het Zweedse RIVM, gelooft niet dat jongeren degenen zijn die de corona-epidemie weer uit de hand kunnen laten lopen. De Zweedse viroloog is dan ook tegen verregaande maatregelen op scholen, zoals verplichte mondkapjes, zei hij eerder tegen journalisten van onder meer persbureau Reuters: „Landen met een mondkapjesplicht, zoals Spanje en België, hebben nog altijd een toename in het aantal besmettingen.”

Verenigde Staten


De Verenigde Staten zijn een volstrekte lappendeken van onzekerheid en onduidelijkheid waar het gaat om schoolopeningen. President Donald Trump hamert er al maanden op dat alles dit najaar weer normaal moet draaien, maar in veel schooldistricten breekt men zich het hoofd over de vraag of dat wel zo’n goed idee is. Met nog ruim 50.000 nieuwe besmettingen per dag, en honderden doden, is de pandemie bepaald niet onder controle.

De praktijk is dan ook taai. In staten als Alabama, Mississippi, Oklahoma en Indiana moesten sinds begin deze maand zeker 2.000 scholieren en docenten in quarantaine na meerdere uitbraken. Dit weekend werd een school in Nebraska gesloten vanwege meerdere coronagevallen. 24 personen zitten in quarantaine.

Veel scholen kiezen daarom vooralsnog voor het geven van online onderwijs. Maar in sommige – vaak Republikeinse – staten is het onderwerp dusdanig politiek gemaakt, dat de gezondheid van docenten en scholieren soms ondergeschikt lijkt. De voortvarendheid van Brian Kemp bijvoorbeeld, de gouverneur van Georgia, maakt dat die staat een voorloper is in het fysiek openen van scholen, maar ook een voorloper qua besmettingen en boze docenten.

Kemp zegt kinderen te willen beschermen tegen mishandeling en ondervoeding door ze zo snel mogelijk terug in de schoolbanken te krijgen. Maar critici zien vooral profileringsdrang van een man die de huidige president graag voorbij wil streven in populistische daadkracht. Dat de gouverneur in het begin van de pandemie snel bars en nagelstudio’s liet heropenen, ging toen zelfs Trump te ver. Op het gebied van schoolopeningen lijkt hij ook vastbesloten: die verlopen prima, liet hij afgelopen week aan Amerikaanse journalisten weten. „Als iedereen een beetje meewerkt, hoeven we helemaal niet op een vaccin te wachten.”

India


De meeste westerse schoolbeslommeringen vallen in het niet bij de uitdagingen die de 250 miljoen Indiase scholieren op hun pad vinden. Zij hebben al ruim vijf maanden geen klaslokaal vanbinnen gezien. Sinds het land eind maart in lockdown ging, verplaatsten hun lessen zich naar online. Maar vele miljoenen kinderen moeten die lessen missen, omdat ze geen toegang hebben tot smartphone, laptop of computer. Slechts 1 procent van de huishoudens op het platteland had volgens de laatste volkstelling in 2011 een apparaat met internetverbinding. In de stad was dat 8 procent.

De gemeentedienst in Mumbai stelde onlangs vast dat meer dan 80.000 leerlingen – een op de drie – van scholen die onder de dienst vallen online lessen niet kunnen volgen. Ruim driekwart had geen toegang tot een smartphone. In de armere deelstaat Odisha gaf de minister van Onderwijs zondag toe dat door slechte internettoegang leerlingen in afgelegen gebieden soms kilometers moeten lopen of zelfs in bomen moeten klimmen om hun lessen te kunnen volgen. 3,8 miljoen leerlingen zouden hun ‘e-onderwijs’ hierdoor missen.

Lokaal wordt naar oplossingen gezocht. Van tijdelijke klaslokalen in de buitenlucht tot de lesstof via de luidsprekers van moskeeën omroepen. Inmiddels wordt erover gesproken de scholen vanaf september gefaseerd te heropenen, het uiteindelijke besluit hierover ligt bij de deelstaten. De regering in Delhi heeft al aangegeven dit pas te overwegen als het virus „onder controle is”.

Met medewerking van Juurd Eijsvoogel, Koen Greven, John Hoogerwaard, Anouk van Kampen, Eva Oude Elferink en Mirjam Remie.
Bron: NRC

Related Posts